"Je hoeft niet overal in uit te blinken"
Montessori op de BSO

Wat heeft een kind op dit moment nodig? Die vraag staat centraal in de manier waarop Sandra naar kinderen kijkt. Tijdens een Montessori-training voor pedagogisch professionals van 2Samen en Dak verdiepte ze zich onder andere in de ontwikkeling van jonge kinderen en het belang van aansluiten bij de behoefte van het kind.

“Als je merkt dat een kind met letters bezig is, is dat het moment om daarop in te springen. Niet heel klassikaal, maar juist door echt te kijken naar het kind.”

Die manier van kijken gaat volgens haar verder dan alleen ontwikkeling. Het gaat ook om begrijpen waar gedrag vandaan komt en kinderen de ruimte geven om zichzelf te zijn. Ze merkt dat kinderen regelmatig een stempel krijgen, terwijl juist aandacht voor wat er achter gedrag zit veel kan opleveren. Door daar echt naar te kijken en verbinding te maken met een kind, kunnen kinderen volgens haar mooi opbloeien en zichzelf zijn.

Dat is voor haar misschien wel het mooiste aan Montessori: kinderen hoeven niet allemaal hetzelfde te zijn of op dezelfde manier te leren.

Op de BSO ziet Sandra dagelijks hoe verschillen tussen kinderen juist een kracht kunnen zijn. Bij gezamenlijke opdrachten hebben kinderen allemaal hun eigen kwaliteiten. De één programmeert graag, de ander zoekt dingen uit of is juist goed in het maken van een presentatie. Door kinderen samen te laten werken, kunnen die verschillende talenten elkaar aanvullen.

“Je hoeft niet overal in uit te blinken. Juist door samen te werken, kunnen kinderen elkaar aanvullen.”

Ze gebruikt daarbij verschillende manieren om naar kinderen te kijken, zoals een doordenker, plaatjesdenker of illustrator. Niet om kinderen in een hokje te stoppen, maar om te zien waar hun kracht ligt en hoe ze elkaar kunnen helpen. Zo leren kinderen niet alleen van de pedagogisch professional, maar ook van elkaar.

Op de BSO is niet iedere middag volledig ingevuld met activiteiten. Sandra vindt het belangrijk dat kinderen ook zelf kunnen bepalen wat ze in hun vrije tijd willen doen. Om daar goed bij aan te sluiten, vroeg ze de kinderen wat zij belangrijk vinden en wat ze graag doen. Hun antwoorden bevestigden voor haar hoe belangrijk die eigen keuze is.

“Het is gewoon hun vrije tijd, dus laat ze lekker doen wat ze willen.”

Dat betekent niet dat er geen grenzen zijn. Kinderen krijgen volgens haar juist keuzemogelijkheden binnen duidelijke grenzen. Die grenzen worden uitgelegd, zodat kinderen begrijpen waarom iets wel of niet kan.

Ook de inrichting van de ruimte draagt bij aan die zelfstandigheid. Binnen de Montessori-visie wordt gesproken over een ‘voorbereide omgeving’: een omgeving die kinderen uitnodigt om zelf aan de slag te gaan. Dat hoeft volgens Sandra niet ingewikkeld te zijn. Een rustige en verzorgde ruimte, waarin niet te veel spullen tegelijk worden aangeboden, helpt kinderen om overzicht te houden. Materialen zijn compleet en hebben een vaste plek. Werk waar kinderen nog niet mee klaar zijn, kunnen ze bewaren om er later mee verder te gaan. De kinderen hebben bovendien een duidelijke rol in hun eigen omgeving. Ze mogen materialen zelf neerzetten en meedenken over de ruimte.

Zelfstandigheid betekent op de BSO ook dat kinderen eerst de kans krijgen om iets zelf te proberen. Lukt het niet, dan kunnen ze om hulp vragen. Een simpel voorbeeld is een jas aantrekken. Een kind hoeft niet meteen geholpen te worden als het even niet lukt. Eerst zelf proberen, daarna hulp vragen als dat nodig is. Dat vraagt soms juist om niets te doen. Of beter gezegd: eerst goed te kijken.

“Wij zitten op onze handen totdat we onze handen moeten gebruiken.”

Door te observeren, ziet Sandra wat kinderen zelf kunnen en wanneer haar hulp nodig is. En juist dat vindt ze waardevol in haar werk.

“Het maakt je werk zoveel makkelijker en ook rijker als je ziet wat ze allemaal kunnen. Want ze kunnen echt heel veel.”

De Montessori-training die Sandra volgde, voelde voor haar vooral als inspiratie en bevestiging. Veel van de manier waarop ze al naar kinderen keek, herkende ze in de Montessori-visie. Vooral kinderparticipatie en aandacht voor wat kinderen nodig hebben, sluiten volgens haar goed aan.

Binnen 2Samen en Dak wordt ondertussen verder gewerkt aan de Montessori-visie. In een werkgroep wordt onder andere gekeken naar de voorbereide (wat bedoelde je hier ook alweer mee?) omgeving en hoe de Montessori-manier van werken goed kan worden vormgegeven.

Voor Sandra komt het uiteindelijk steeds terug bij hetzelfde uitgangspunt: goed kijken naar het kind, ruimte geven aan verschillen en vertrouwen op wat kinderen zelf kunnen. Want soms hoef je als volwassene alleen maar even een stapje terug te doen om te zien hoeveel kinderen eigenlijk al zelf kunnen.